Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w Polsce
http://www.dzieciholocaustu.org.pl

Nowo艣ci wydawnicze - opinie, recenzje, zapowiedzi, wywiady

Wkr贸tce po powstaniu naszego Stowarzyszenia, opracowaniu statutu i聽zarejestrowaniu go w聽odpowiednim urz臋dzie, z聽inicjatywy pierwszego przewodnicz膮cego, Jakuba Gutenbauma, przyst膮pili艣my do opracowania 偶yciorys贸w, jakie sk艂adali pierwsi cz艂onkowie na zapytanie o聽ich losy okupacyjne. Nie by艂y to wi臋c wspomnienia pisane do ksi膮偶ki, lecz lakoniczne relacje uzasadniaj膮ce przyst膮pienie do Stowarzyszenia. Ten specyficzny charakter publikowanych tekst贸w mia艂 swoje dobre i聽s艂abe strony: ich autorzy mniej zwracali uwag臋 na kszta艂t swych wypowiedzi, a聽wi臋cej na zas贸b fakt贸w, ich autentyczno艣膰. Mimo wymuszonej - z聽nielicznymi wyj膮tkami - lakoniczno艣ci przynosi艂y one, wida膰, co艣 nowego do wiedzy o聽Holocau艣cie, skoro bardzo szybko trzeba by艂o wydrukowa膰 drugie wydanie pierwszego tomu i聽przyst膮pi膰 do przygotowania nast臋pnych.

Pierwszy wydany zosta艂 w聽1993 roku, przygotowany do druku przez Wiktori臋 艢liwowsk膮 i聽opatrzony pi臋knym wierszem oraz pos艂owiem Jerzego Ficowskiego. By艂 on dla wielu uczestnik贸w swoistym publicznym "otwarciem si臋": po raz pierwszy pe艂nym g艂osem m贸wili o聽swych traumatycznych prze偶yciach, niekt贸rzy ci膮gle jeszcze nie rezygnuj膮c z聽pseudonim贸w, lub podaj膮c tylko swoje autentyczne nazwiska nikomu ju偶 poza najbli偶szymi przyjaci贸艂mi, cz臋sto nawet rodzinom, nieznane. Przyk艂adem mo偶e by膰 Micha艂 G艂owi艅ski, kt贸ry w聽pierwszej edycji pos艂u偶y艂 si臋 przybranym nazwiskiem Pruszkowski, od miejsca swego urodzenia; nie dlatego, by kiedykolwiek ukrywa艂 swoje 偶ydowskie korzenie, lecz z聽l臋ku przed ods艂anianiem tak intymnych prze偶y膰, obawy przed niezrozumieniem ca艂ego ich dramatyzmu przez czytelnika. W聽drugim wydaniu w膮tpliwo艣ci te rozproszy艂y si臋, a聽w 艣lad za tym powsta艂y znakomite pod wzgl臋dem literackim zbiory opowiada艅: "Czarne sezony" (trzy wydania:1998, 1999 i聽2002) oraz "K艂adka nad czasem" i聽"Obrazki z聽Miasteczka" (2006). Ten cz臋艣ciowy kamufla偶 sprawi艂, 偶e zrezygnowali艣my z聽indeks贸w, w聽kt贸re opatrzono ju偶 tom nast臋pny wydany w聽2001 roku, przygotowany do druku przez Jakuba Gutenbauma i聽Agnieszk臋 Lata艂臋. Doda膰 warto, 偶e z聽kr贸tkiego 偶yciorysu zamieszczonego w聽1993 roku wyros艂a te偶 ksi膮偶ka Leszka Leona Allerhanda, lekarza z聽Zakopanego, wielbionego przez G贸rali i聽zwanego przez nich "naszym 呕ydem".

Tomy zatytu艂owane tak samo: "Dzieci Holocaustu m贸wi膮" - r贸偶ni膮 si臋 sposobem prezentowania materia艂u wspomnieniowego. W聽pierwszym zosta艂 on podzielony na cztery dzia艂y: I. ...Z Polski Centralnej (31 tekst贸w); II. ...Z Kres贸w II Rzeczypospolitej (12); III. ...Z oboz贸w (7); IV. ... Najm艂odsze (15); za艣 w聽tomie drugim 34 relacje zaprezentowano w聽porz膮dku alfabetycznym. Oba tomy ukaza艂y si臋 w聽przek艂adzie na j臋zyk angielski oraz opatrzone przypisami Juliana i聽Fayi Busgang贸w pt. "The Last Eyewitnesses. Of the Holocaust Speak" (Northwestern University Press, Evanston, Illinois ). Edycja niemiecka tomu I聽"Kinder des Holocaust sprechen" w聽przek艂adzie Roswitha Matwin Buschmann ukaza艂a si臋 w聽wydawnictwie Redam Verlag Leipzig, za艣 hiszpa艅ski wyb贸r tekst贸w z聽obu tom贸w w聽2006 roku. Trzeci tom ma si臋 ukaza膰 w聽b. r., a聽czwarty jest w聽przygotowaniu.

Jeszcze o聽jednej inicjatywie wydawniczej warto wspomnie膰: wiosn膮 roku 1993, w聽przededniu pi臋膰dziesi膮tej rocznicy Powstania w聽Getcie Warszawskim, Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w聽Polsce oraz redakcja "Polityki" zwr贸ci艂y si臋 do spo艂ecze艅stwa z聽apelem o聽nadsy艂anie wspomnie艅 zwi膮zanych z聽Zag艂ad膮. Has艂o wywo艂awcze brzmia艂o: "Scena, kt贸rej nie mog臋 zapomnie膰..." Plon tego parokrotnie powtarzanego apelu by艂 obfity. Z聽dwustu kilkudziesi臋ciu tekst贸w wybranych zosta艂o do cz臋艣ci pierwszej zatytu艂owanej " Scena, kt贸rej nie mog臋 zapomnie膰..." - 32 relacje, za艣 do cz臋艣ci drugiej nosz膮cej tytu艂 "Szcz臋艣liwy, kto znalaz艂 lisi schron..." - 54 relacje spisane zar贸wno przez polskich jak 偶ydowskich 艣wiadk贸w i聽uczestnik贸w owych dramatycznych wydarze艅. Przez tych, kt贸rzy przechodzili obok i聽ca艂e 偶ycie nie mogli wymaza膰 z聽pami臋ci poczucia bezsilno艣ci, kt贸rych dr臋czy艂y wyrzuty zaniechania, a聽tak偶e tych, co latami nikomu nie przypominali miesi臋cy i聽lat prze偶ywanej grozy, kiedy to w聽czasach nieludzkich odruchowo potrafili zdoby膰 si臋 na okazanie pomocy prze艣ladowanym. I聽przez ocalonych "w lisich norach", w聽najbardziej niezwyk艂ych okoliczno艣ciach, d艂ugo nie potrafi膮cych wydoby膰 z聽siebie okupacyjnych prze偶y膰. Powsta艂a z聽tego wstrz膮saj膮ca ksi膮偶ka "Czarny rok...czarne lata..." (opracowa艂a i聽przypisami opatrzy艂a Wiktoria 艢liwowska, s艂owo wst臋pne Wiktorii 艢liwowskiej i聽Katarzyny Meloch, s艂owo ko艅cowe Mariana Turskiego, Warszawa 1996, nak艂adem Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu w聽Polsce, stron 520). Niemieckie wydanie wyboru relacji pochodz膮cych z聽tej ksi膮偶ki p.t."Schwartze Jahre - Zengen des holocaust erinnern sich" w聽przek艂adzie Karin Wolf i聽z przedmow膮 W艂adys艂awa Bartoszewskiego,, nakladem Reclam Verlag, Leipzig ukaza艂o si臋 w聽1997 roku.

Tej samej tematyki dotyczy ksi膮偶ka p.t. "Losy 偶ydowskie - 艣wiadectwo 偶ywych".Jest to 2 tomowe opracowanie pod redakcj膮 Mariana Turskiego, wydane przez Stowarzyszenie 呕yd贸w Kombatant贸w i聽Prze艣ladowanych w聽II Wojnie 艢wiatowej. Tom I聽wydany w聽1996 roku, sk艂ada si臋 z聽3 cz臋艣ci; pierwsza "Na aryjskich papierach" zawiera 8 relacji, cz臋艣膰 druga "Ob贸z i聽getto" - 13, a聽trzecia "Rosja, Wsch贸d, Wojsko" - 15. Natomiast uk艂ad tomu drugiego, wydanego w聽1999 roku jest inny i聽zawiera 22 opowiadania u艂o偶one alfabetycznie. Omawiana antologia tym r贸偶ni si臋 od poprzednich, 偶e relacjonuje prze偶ycia polskich 呕yd贸w nie tylko na ziemiach od okupacj膮 niemieck膮, ale r贸wnie偶 tych kt贸rzy znale藕li si臋 na wschodzie - w聽ZSRR.

Obecnie ukaza艂o si臋 bardzo wiele ksi膮偶ek opisuj膮cych prze偶ycia dzieci 偶ydowskich w聽czasie II Wojny 艢wiatowej i聽wymienienie ich wszystkich tutaj w聽ramach has艂a S艂owo pisane - My i聽o nas jest po prostu niemo偶liwe. Natomiast warto jeszcze wspomnie膰 o聽wydanej przez Fundacj臋 "Shalom" ( prezes fundacji Go艂da Tencer-Szurmiej ) w聽1993 r.聽ksi膮偶ce "Dzieci 偶ydowskie oskar偶aj膮" . Ta, niewielka obj臋to艣ciowo ksi膮偶eczka jest oparta na tekstach z聽archiwum 呕IH i聽opiera si臋, nie tak jak omawiane poprzednio opracowania na wspomnieniach ludzi doros艂ych o聽swoim dzieci艅stwie, ale na bezpo艣rednich, autentycznych opowiadaniach dzieci spisanych zaraz po wojnie. Te 30 kr贸tkich relacji robi wielkie wra偶enie.

W ostatnim okresie, ju偶 w聽XXI wieku, ukaza艂o si臋 par臋 autobiografii i聽wspomnie艅 呕yd贸w z聽okresu wojny i聽okupacji i聽wp艂ywu tych traumatycznych prze偶y膰 na dalsze 偶ycie.

Warto zwr贸ci膰 uwag臋 na ksi膮偶k臋 prof. Marii Orwid - cz艂onkini naszego Stowarzyszenia ( Maria Orwid "Prze偶y膰 i聽co dalej ?" - Rozmawiaj膮 Katrzyna Zimmerer i聽Krzysztof Szweica ; Wydawnictwo Literackie Krak贸w 2006) w聽ktorej autorka opisuje swoje zmagania z聽przesz艂o艣ci膮 okupacyjn膮 i聽powojenne lata krakowskiej Katedry Psychiatrii, kt贸rej by艂a wieloletnim kierownikiem.

Tak偶e w聽roku ubieg艂ym ukaza艂a si臋 nowa ksi膮偶ka Henryka Grynberga, oparta na pami臋tniku wydanym swego czasu w聽ma艂ym nak艂adzie pt. "Szmuglerzy" oraz relacji 呕yd贸wki ukrywaj膮cej si臋 u聽ch艂op贸w - "Janek i聽Maria". Ksi膮偶ka niezwyk艂a, bo w聽jakim艣 stopniu podnosz膮ca na duchu, optymistyczna, co nie jest cz臋ste ze zrozumia艂ych wzgl臋d贸w w聽tw贸rczo艣ci tego wspania艂ego pisarza.

Szersze om贸wienie tych dw贸ch ostatnich ksi膮偶ek, a聽tak偶e nowych, omawiaj膮cych prze偶ycia "Dzieci Holocaustu" powinno si臋 znale藕膰 na naszych stronach Internetowych w聽dziale Nowo艣ci wydawnicze - opinie, recenzje, zapowiedzi. do kt贸rych wsp贸艂redagowania serdecznie zapraszamy.



Nowo艣ci wydawnicze - opinie, recenzje, zapowiedzi:


- "呕yd贸wa" - wywiad z聽Klar膮 Gross, prowadzi Tomasz Kwa艣niewski, 藕r贸d艂o: Newsweek nr 25/2013
- Wspomnienia Eugieni Magdziarz
- Czarny rok... Czarne lata... - Drugie wydanie - Halina Szostkiewicz
- By艂am sekretark膮 Rumkowskiego - Dzienniki Etki Daum
- III Tom "Dzieci Holocaustu M贸wi膮"
- O kilku ksi膮偶kach, na kt贸re warto zwr贸ci膰 uwag臋 - Wiktoria 艢liwowska


Forum dyskusyjne - o聽naszej to偶samo艣ci:


- El偶bieta Ficowska
- Barbara Asendrych
- Olek Askanas


Wspmnienia o聽naszych zmar艂ych:


- Profesor Jerzy Mikucki (1930-2009)
- Profesor Maria Orwid (1930-2009)
- Sabinka Szafir-Gilboa (1928-2008)


<< powr贸t