Strona g│ˇwna
Krˇtka historia
O stowarzyszeniu
Nasze spotkania
Zjazdy i konferencje
Wziŕliťmy udzia│
Sprawiedliwi WÂrˇd Narodˇw Žwiata
Program Edukacyjny
Nasi dobrodzieje i sponsorzy
Psychoterapia
S│owo pisane: my i o nas
AktualnoÂci


Banner Wystawy Moi ┼╗ydowscy Rodzice Moi Polscy Rodzice


Wyszukiwarka
Do poni┼╝szego okna prosz─Ö wpisa─ç poszukiwane s┼éowo, po czym nacisn─ů─ç przycisk szukaj:



Zebranie Czwartkowe, wrzesień 2014 r.

Podczas zebrania czwartkowego, 11 wrze┼Ťnia 2014 roku, z┬ádu┼╝ym wyprzedzeniem witali┼Ťmy Rosz Ha - Szana, poniewa┼╝ terminarz naszych spotka┼ä traktujemy jako niezmienny, nienaruszalny od lat. By┼éy zatem jab┼éka maczane w┬ámiodzie, p─ůczki od pana Ryszarda Gajewskiego i┬áserdeczne ┼╝yczenia noworoczne.

Naszym go┼Ťciem by┼éa historyczka dr hab. Jolanta ┼╗yndul, kt├│ra opowiedzia┼éa o┬ásytuacji polskich ┼╗yd├│w w┬áczasie zabor├│w i┬ápo odzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci Rzeczypospolitej, w┬álatach 1915 - 1918.

W dobie Sejmu Czteroletniego (1788 - 1792), kt├│ry by┼é wa┼╝n─ů pr├│b─ů naprawy Rzeczypospolitej, przedstawiano liczne projekty reform, dotycz─ůce miedzy innymi organizacji spo┼éecznej ┼╗yd├│w i┬áprzyspieszenia rozwoju ekonomicznego. Jednak rozbiory uniemo┼╝liwi┼éy ich realizacj─Ö. Ustawy wprowadzone przez zaborc├│w ograniczy┼éy autonomi─Ö gmin ┼╝ydowskich, kt├│re sta┼éy si─Ö po prostu zwi─ůzkami religijnymi. ┼╗ydzi byli pozbawieni odr─Öbnego statusu, a┬ábezpo┼Ťrednia kontrola administracyjna i┬ápodatkowa mia┼éa na celu ich przymusow─ů asymilacj─Ö. Najbardziej konsekwentnie d─ů┼╝y┼éy do niej w┼éadze pruskie. Ich polityka germanizacyjna i┬ástopniowo wprowadzane r├│wnouprawnienie, przeobrazi┼éy ┼╝ycie religijne i┬áspo┼éeczne ┼╗yd├│w. Ros┼éo ich znaczenie w┬ágospodarce kraju. Prze┼éamywanie izolacji ┼╗yd├│w, g┼é├│wnie wskutek s┼éu┼╝by wojskowej i┬ánauki w┬ászko┼éach publicznych (a nie tylko w┬áchederach i┬ájesziwach), zmienia┼éy spo┼éeczno┼Ť─ç ┼╝ydowsk─ů.

W jej obrębie powstawały nowe warstwy: burżuazja, inteligencja (pisarze, muzycy, naukowcy itp.) i drobnomieszczaństwo. Asymilacja sprzyjała zbliżeniu ludzi pokrewnych zawodów.

Gwa┼étowne zahamowanie procesu asymilacji nast─ůpi┼éo pod koniec XIX wieku. W┼Ťr├│d Polak├│w, jak i┬áw┼Ťr├│d zaborc├│w narasta┼é antysemityzm. ┼╗yd├│w zwalczano nie tylko jako innowierc├│w, ale te┼╝ jako zwolennik├│w wolnego rynku i┬ákapitalizmu. Polacy zarzucali ┼╗ydom wsp├│┼éprac─Ö z┬áw┼éadz─ů i┬ábrak poparcia dla powsta┼ä narodowych, chocia┼╝ fakty historyczne temu przecz─ů. Natomiast Rosjanie propagowali pogl─ůd, ┼╝e wszelkie ich niepowodzenia s─ů win─ů ┼╗yd├│w, kolaboruj─ůcych z┬áNiemcami. Dlatego przep─Ödzali ┼╗yd├│w ze swojego terenu, mno┼╝y┼éy si─Ö wyw├│zki. Nic dziwnego, ze ┼╗ydzi postrzegali Rosj─Ö jako swojego najwi─Ökszego wroga.

W Niemczech polscy ┼╗ydzi byli przyjmowani do pracy w┬áurz─Ödach i┬ápowo┼éywani do wojska. Danin─ů krwi i┬álojalno┼Ťci─ů op┼éacali zbli┼╝enie z┬áNiemcami, kt├│rzy dostrzegali pewn─ů blisko┼Ť─ç, cho─çby z┬áracji podobie┼ästwa j─Özyk├│w niemieckiego i┬ájidysz. Niemieccy ortodoksi ┼╝ydowscy zachwycali si─Ö szczeg├│ln─ů religijno┼Ťci─ů i┬ániezwyk┼é─ů duchowo┼Ťci─ů polskich ortodoks├│w, kt├│rych poprzednio postrzegali jako ciemnot─Ö w┬ácha┼éatach, niepodatn─ů na cywilizacj─Ö.

W zaborze austriackim antysemityzm i┬ásegregacyjne ograniczenia prawne by┼éy mniejsze ni┼╝ w┬ázaborze rosyjskim, ale utrzymywa┼éy si─Ö jeszcze d┼éugo po odzyskaniu przez Polsk─Ö niepodleg┼éo┼Ťci.

Pani Jolanta ┼╗yndul wspomnia┼éa te┼╝ o┬ádw├│ch orientacjach politycznych, jakie w┬átym okresie wy┼éoni┼éy si─Ö w┬á┼Ťrodowisku ┼╝ydowskim, a┬ámianowicie o┬ásyjonistach i┬ábundowcach. Ci pierwsi starali si─Ö konsolidowa─ç spo┼éeczno┼Ť─ç ┼╝ydowsk─ů wok├│┼é idei narodowego pa┼ästwa, kt├│re mia┼éoby powsta─ç na terenie ├│wczesnej Palestyny. Natomiast bundowcy walczyli o┬áautonomi─Ö kulturaln─ů i┬áprawa dla szybko powi─Ökszaj─ůcego si─Ö proletariatu ┼╝ydowskiego. R├│┼╝nice miedzy tymi partiami zaznacza┼éy si─Ö te┼╝ w┬áj─Özyku, jakim si─Ö pos┼éugiwali. Syjoni┼Ťci m├│wili po hebrajsku, natomiast bundowcy u┼╝ywali jidysz, czyli j─Özyka prostych ludzi. Jedni i┬ádrudzy wytrwale propagowali swoj─ů polityk─Ö, nawet w┬áczasie wojny i┬ánast─Öpnie po wyzwoleniu.

Maryla Rochowicz-Lewandowska

<< powr├│t


wersja do druku

Nasz rachunek: Bank PEKAO S.A., IV O. W-wa, nr: 08 1240 1053 1111 0000 0441 1204
Nasz KRS: 0000097668

wersja polska english version