Strona g│ˇwna
Krˇtka historia
O stowarzyszeniu
Nasze spotkania
Zjazdy i konferencje
Wziŕliťmy udzia│
Sprawiedliwi WÂrˇd Narodˇw Žwiata
Program Edukacyjny
Nasi dobrodzieje i sponsorzy
Psychoterapia
S│owo pisane: my i o nas
AktualnoÂci


Banner Wystawy Moi ┼╗ydowscy Rodzice Moi Polscy Rodzice


Wyszukiwarka
Do poni┼╝szego okna prosz─Ö wpisa─ç poszukiwane s┼éowo, po czym nacisn─ů─ç przycisk szukaj:



Bronisław Marchlewicz - granatowy policjant

Porucznik Bronis┼éaw Marchlewicz (1899-1972) by┼é od 1937 r.┬ákierownikiem komisariatu policji w┬áOtwocku. W┬áczasie wojny jednocze┼Ťnie by┼é uczestnikiem antyhitlerowskiego ruchu oporu - m.in. jako oficer Armii Krajowej, ps. "┼Ümia┼éy". Z┬ánara┼╝eniem ┼╝ycia w┼éasnego i┬ábliskich wielokrotnie wyst─Öpowa┼é w┬áobronie zniewolonej ludno┼Ťci Otwocka - zar├│wno Polak├│w, jak i┬á┼╗yd├│w. Uratowa┼é wiele os├│b przed aresztowaniem, wywiezieniem do oboz├│w koncentracyjnych i┬áinnymi prze┼Ťladowaniami.

O nadanie medalu Sprawiedliwego w┼Ťr├│d Narod├│w ┼Üwiata Bronis┼éawowi Marchlewiczowi wnioskowa┼éy: uratowana dzi─Öki jego pomocy Marysia Osowiecka (dzi┼Ť: Michele Donnet, obywatelka Francji) i┬ájej starsza kuzynka, c├│rka przedwojennych s─ůsiad├│w, Hanna Kami┼äska-Goldfeld. Przez d┼éugie lata Michele Donnet nie zna┼éa szczeg├│┼é├│w swego ocalenia. Dopiero po wielu latach dowiedzia┼éa si─Ö, ┼╝e w┬ásierpniu 1942 r.┬ájej matka - ┼╝ydowska nauczycielka, Anna Osowiecka - zostawi┼éa j─ů na otwockiej ulicy z┬ánadziej─ů, ┼╝e kto┼Ť j─ů ocali. Przechodzie┼ä zaprowadzi┼é dziewczynk─Ö do komisariatu polskiej policji, kt├│rego kierownikiem by┼é Bronis┼éaw Marchlewicz. Ten przekaza┼é 5-letni─Ö Marysi─Ö swej s─ůsiadce Aleksandrze Szpakowskiej, kt├│ra ukrywa┼éa j─ů do czasu, a┼╝ ks. Ludwik Wolski wystawi┼é ma┼éej ┼╗yd├│wce fa┼észyw─ů metryk─Ö chrztu na nazwisko Halina Brzoza. Wtedy dziewczynka zosta┼éa umieszczona w┬ásieroci┼äcu si├│str el┼╝bietanek w┬áOtwocku. Po wojnie wraz ze starsz─ů kuzynk─ů, Hani─ů, wyjecha┼éa do Francji.

Istniej─ů ┼Ťwiadectwa, ┼╝e porucznik Marchlewicz pomaga┼é te┼╝ innym ┼╗ydom. Rozkaza┼é wypu┼Ťci─ç grup─Ö schwytanych w┬áob┼éawie. Udaremnia┼é donosy szmalcownik├│w. Ostrzega┼é osoby przechowuj─ůce ┼╗yd├│w. By┼é prawym cz┼éowiekiem w┬ánieludzkich czasach. Maks Noj, otwocki ┼╗yd, kt├│ry przekaza┼é sw─ů c├│rk─Ö pod opiek─Ö si├│str el┼╝bietanek, wspomina w┬áksi─ů┼╝ce Ewy Kurek "Dzieci ┼╝ydowskie w┬áklasztorach": "O fakcie podrzucenia dziecka do klasztoru poinformowany by┼é komisarz granatowej policji w┬áOtwocku, m├│j znajomy. Obieca┼é mi, ┼╝e w┬árazie jakiej┼Ť wpadki, w┬áczasie kt├│rej dziecko trafi┼éoby na posterunek policji, zadzwoni do mieszkaj─ůcego obok in┼╝yniera Szpakowskiego i┬áwtedy jego ┼╝ona zaopiekuje si─Ö dzieckiem jako swoim czy swojej kuzynki".

W 1948 roku w┬áspecjalnej uchwale Miejska Rada Narodowa stwierdzi┼éa, ┼╝e komendant Marchlewicz "by┼é zawsze lojalny w┬ástosunku do Polski Podziemnej i┬ázawsze post─Öpowa┼é jak przysta┼éo na prawego Polaka". W┬átrakcie dyskusji poprzedzaj─ůcej przyj─Öcie uchwa┼éy radny Izaak Cynamon wspomina┼é, jak "ob. Marchlewicz Bronis┼éaw zwalnia┼é ┼╗yd├│w, przyprowadzanych do Komisariatu" i┬á- w┬áprzeciwie┼ästwie do innych funkcjonariuszy - nie stosowa┼é sankcji wobec ┼╗yd├│w przekraczaj─ůcych granice getta.

W roku 1949 Bronisław Marchlewicz został jednak aresztowany przez władze komunistyczne pod zarzutami uczestnictwa w "faszyzacji życia państwowego w Polsce" w latach 1927-1937. Mieszkańcy Otwocka zebrali wówczas kilka tysięcy podpisów pod apelem o uwolnienie go z więzienia. Mimo to został skazany na 6 lat więzienia z pozbawieniem praw publicznych i obywatelskich praw honorowych.

W 1950 r.┬áS─ůd Najwy┼╝szy w┬áprocesie rewizyjnym zmniejszy┼é kar─Ö. W┬áuzasadnieniu wzi─Öto pod uwag─Ö zachowanie Marchlewicza w┬áczasie okupacji, "kt├│re by┼éo godne podziwu i┬ásta┼éo na pograniczu bohaterstwa [...] oskar┼╝ony z┬ánara┼╝eniem ┼╝ycia ratowa┼é przed okupantem polskich obywateli, bez wzgl─Ödu na jej przekonania polityczne i┬ánarodowo┼Ť─ç".

Po wyj┼Ťciu z┬áwi─Özienia Bronis┼éaw Marchlewicz a┼╝ do 1958 r.┬áwidnia┼é jednak nadal w┬árejestrze skazanych jako osoba pozbawiona praw publicznych. Utraci┼é uprawnienia emerytalne. ┼╗y┼é na granicy ub├│stwa. D┼éugo nie m├│g┼é znale┼║─ç pracy, a┬ágdy ju┼╝ j─ů znalaz┼é, szybko j─ů traci┼é - zwalniano go pod pretekstem reorganizacji. Wreszcie zosta┼é kierownikiem administracyjnym w┬áotwockim szpitalu miejskim.

Hanna Kami┼äska-Goldfeld wyzna┼éa po latach, ┼╝e "granatowy policjant" by┼éby dla niej "ostatni─ů osob─ů, do kt├│rej zwr├│ci┼éaby si─Ö o┬ápomoc". Przecie┼╝ du┼╝a liczba "granatowych" tropi┼éa ukrywaj─ůcych si─Ö ┼╗yd├│w, tak wsp├│┼épracuj─ůc ze szmelcownikam, jak i┬áwydaj─ůc ich Niemcom. Na tym tle Bronis┼éaw Marchlewicz jest naprawd─Ö wyj─ůtkow─ů postaci─ů. To dzi─Öki jej zaanga┼╝owaniu, po wnikliwej analizie, 21 listopada 2004 r., Instytut Yad Vashem uzna┼é Bronis┼éawa Marchlewicza za Sprawiedliwego w┼Ťr├│d Narod├│w ┼Üwiata.

Wr─Öczenie medalu Sprawiedliwego odby┼éo si─Ö 24 lipca 2005 r.┬áw Teatrze ┼╗ydowskim w┬áWarszawie, w┬ádniu ┼Ťwi─Öta policji. W┬áimieniu mjr. Marchlewicza medal odebra┼é jego syn, Zbigniew Marchlewicz. Komendant g┼é├│wny policji, gen. Leszek Szreder, powiedzia┼é podczas uroczysto┼Ťci: "Jeste┼Ťmy dumni, ┼╝e Bronis┼éaw Marchlewicz by┼é jednym z┬ánas".

11 listopada 2009 r.┬áPrezydent RP Lech Kaczy┼äski odznaczy┼é po┼Ťmiertnie Bronis┼éawa Marchlewicza Krzy┼╝em Komandorskim z┬áGwiazd─ů Orderu Odrodzenia Polski "za bohatersk─ů postaw─Ö i┬ániezwyk┼é─ů odwag─Ö wykazan─ů w┬áratowaniu ┼╝ycia ┼╗ydom podczas II wojny ┼Ťwiatowej, za wybitne zas┼éugi w┬áobronie godno┼Ťci cz┼éowiecze┼ästwa i┬ápraw ludzkich".



<< powr├│t


wersja do druku

Nasz rachunek: Bank PEKAO S.A., IV O. W-wa, nr: 08 1240 1053 1111 0000 0441 1204
Nasz KRS: 0000097668

wersja polska english version