Strona g│ˇwna
Krˇtka historia
O stowarzyszeniu
Nasze spotkania
Zjazdy i konferencje
Wziŕliťmy udzia│
Sprawiedliwi WÂrˇd Narodˇw Žwiata
Program Edukacyjny
Nasi dobrodzieje i sponsorzy
Psychoterapia
S│owo pisane: my i o nas
AktualnoÂci


Banner Wystawy Moi ┼╗ydowscy Rodzice Moi Polscy Rodzice


Wyszukiwarka
Do poni┼╝szego okna prosz─Ö wpisa─ç poszukiwane s┼éowo, po czym nacisn─ů─ç przycisk szukaj:



Jerzy Klugier


źródło: http://wiadomosci.onet.pl/swiat/wlochy-zmarl-jerzy-kluger-zydowski-przyjaciel-jana,1,4987485,wiadomosc.html

W Rzymie w┬áwieku 91 lat zmar┼é Jerzy Kluger - ┼╝ydowski przyjaciel Jana Paw┼éa II. O┬ájego ┼Ťmierci, kt├│ra nast─ůpi┼éa 31 grudnia, poinformowa┼éa dzisiaj agencja ANSA.

Wi─Ökszo┼Ť─ç ┼╝ycia Jerzy Kluger mieszka┼é w┬áRzymie; w┬áostatnim czasie ci─Ö┼╝ko chorowa┼é. Zajmowa┼é niezwykle wa┼╝ne miejsce w┬á┼╝yciu Karola Wojty┼éy i┬áhistorycznych wydarzeniach jego pontyfikatu. Ich przyja┼║┼ä i┬áponowne spotkanie po latach by┼éy, jak si─Ö podkre┼Ťla, prawdziw─ů ku┼║ni─ů dialogu katolicko-┼╝ydowskiego.

O przyja┼║ni, nawi─ůzanej w┬ászkole podstawowej w┬áWadowicach na prze┼éomie lat 20. i┬á30. ub.w., polski papie┼╝ opowiedzia┼é w┬áwydanym w┬á1994 roku wywiadzie-rzece "Przekroczy─ç pr├│g nadziei". Przyzna┼é, ┼╝e to wzajemne poznanie obu ┼Ťwiat├│w - katolickiego i┬á┼╝ydowskiego - by┼éo tak┼╝e jego osobistym do┼Ťwiadczeniem w┬ánajwcze┼Ťniejszych latach ┼╝ycia.

"Pami─Ötam naprz├│d szko┼é─Ö podstawow─ů w┬áWadowicach, gdzie w┬áklasie co najmniej 1/4 uczni├│w stanowili ch┼éopcy ┼╝ydowscy. Trzeba by tutaj wspomnie─ç o┬ámojej kole┼╝e┼äskiej przyja┼║ni z┬ájednym z┬ánich, to znaczy z┬áJerzym Klugerem. Trwa ona od ┼éawy szkolnej do dnia dzisiejszego" - wspomina┼é Jan Pawe┼é II. "Mam ┼╝ywo przed oczyma obraz ┼╗yd├│w pod─ů┼╝aj─ůcych w┬ádzie┼ä sobotni do synagogi, kt├│ra znajdowa┼éa si─Ö na zapleczu naszego gimnazjum" - przypomina┼é.

O wydarzeniu, maj─ůcym ogromny symboliczny ┼éadunek, opowiedzia┼é sam Kluger. Chc─ůc jak najszybciej podzieli─ç si─Ö z┬áprzyjacielem wiadomo┼Ťci─ů, ┼╝e zostali przyj─Öci do gimnazjum, pobieg┼é do ko┼Ťcio┼éa, gdzie Karol s┼éu┼╝y┼é do mszy. Wed┼éug relacji Klugera jedna z┬ákobiet wyrazi┼éa zdumienie na jego widok i┬ápowiedzia┼éa: "Ale┼╝ ty jeste┼Ť synem prezesa gminy ┼╝ydowskiej!". A┬ágdy Jerzy t┼éumaczy┼é si─Ö przed koleg─ů, ┼╝e jako ┼╗yd rzeczywi┼Ťcie nie powinien wbiega─ç do ko┼Ťcio┼éa, Karol zareagowa┼é nast─Öpuj─ůco: "Dlaczego? Czy nie jeste┼Ťmy wszyscy dzie─çmi jednego Boga?".

Gdy w┬ákwietniu 1986 roku Jan Pawe┼é II jako pierwszy papie┼╝ w┬ádziejach odwiedzi┼é rzymsk─ů synagog─Ö, wyzna┼é, ┼╝e dla niego nie by┼éa to pierwsza wizyta w┬á┼╝ydowskiej ┼Ťwi─ůtyni. Opowiedzia┼é, ┼╝e w┬á1936 roku w┬áWadowicach ojciec Jerzego, Wilhelm Kluger, zaprosi┼é do synagogi na koncert pie┼Ťni religijnych kilku przyjaci├│┼é, a┬áw┼Ťr├│d nich i┬ájego jako koleg─Ö syna. Jurek usiad┼é przy przyjacielu, by t┼éumaczy─ç mu teksty pie┼Ťni.

Wojna rozdzieli┼éa obu przyjaci├│┼é na ponad ─çwier─ç wieku. Karol Wojty┼éa by┼é w┬áKrakowie, a┬ájego ┼╝ydowski kolega uciek┼é z┬áojcem przez Krak├│w na wsch├│d; trafili do Lwowa. Po pi─Öciu miesi─ůcach pobytu w┬átym mie┼Ťcie, w┬áczerwcu 1940 roku do ich mieszkania wpadli sowieccy ┼╝o┼énierze. Jeszcze tej samej nocy obaj zostali za┼éadowani do poci─ůgu i┬ápo 17 dniach podr├│┼╝y dotarli do ┼éagru. Pracowali tam przy wyr─Öbie tajgi, a┬ápo uk┼éadzie Sikorski-Majski Jerzy Kluger dosta┼é si─Ö do armii Andersa.

Jerzy Kluger zosta┼é skierowany do Uzbekistanu. Kolejny etap jego wojennej w─Ödr├│wki to Egipt i┬áIrak, wreszcie W┼éochy i┬ábitwa o┬áMonte Cassino, gdzie walczy┼é jako plutonowy podchor─ů┼╝y. Po walkach w┬áItalii, gdzie dowiedzia┼é si─Ö r├│wnie┼╝ o┬á┼Ťmierci wielu swych najbli┼╝szych, Kluger pozosta┼é w┬átym kraju po wojnie. Podj─ů┼é studia na politechnice w┬áTurynie. Nast─Öpnie, ju┼╝ ze sw─ů rodzin─ů, w┬á1954 roku na sta┼ée osiad┼é w┬áRzymie. Ze swym ┼╝ydowskim przyjacielem Kurtem Rosenbergiem z┬áBielska za┼éo┼╝y┼é firm─Ö.

W listopadzie 1965 roku, gdy obaj siedzieli w┬árzymskim biurze, Rosenberg przeczyta┼é Klugerowi notatk─Ö z┬ágazety, w┬ákt├│rej mowa by┼éa o┬áuczestnicz─ůcym w┬áSoborze Watyka┼äskim II arcybiskupie Krakowa Karolu Wojtyle. Wtedy Kluger przyzna┼é, ┼╝e od wyjazdu z┬áPolski nie mia┼é ┼╝adnych wiadomo┼Ťci o┬áswym przyjacielu. Zadzwoni┼é do ko┼Ťcielnego Instytutu Polskiego w┬áWiecznym Mie┼Ťcie, gdzie zatrzyma┼é si─Ö Wojty┼éa. Spotkali si─Ö jeszcze tego samego wieczora, w┬ásiedzibie Instytutu. Gdy Kluger zwr├│ci┼é si─Ö do arcybiskupa "Ekscelencjo", us┼éysza┼é: "M├│w do mnie Lolek, jak zawsze".

Potem spotykali się już regularnie; od 1978 roku w Watykanie: papież Polak i jego żydowski przyjaciel ze szkoły, który nigdy po wojnie nie chciał pojechać do Polski. Rozmawiali do późna przy kolacjach, wspominali lata szkolne.

Jan Pawe┼é II w┬á"Przekroczy─ç pr├│g nadziei" opowiedzia┼é, ┼╝e kolejnym wydarzeniem, kt├│re jeszcze bardziej zespoli┼éo ich przyja┼║┼ä i┬ápowi─ůza┼éo ich losy, by┼éy uroczysto┼Ťci w┬áWadowicach w┬ároku 1987, w┬ámiejscu, gdzie sta┼éa spalona przez Niemc├│w synagoga.

Papie┼╝ wspomina┼é: "Oto przyszed┼é kiedy┼Ť do mnie Jerzy, by mi powiedzie─ç, i┼╝ miejsce, na kt├│rym sta┼éa, ma zosta─ç uczczone p┼éyt─ů pami─ůtkow─ů. Musz─Ö powiedzie─ç, ┼╝e w┬átym momencie udzieli┼éo si─Ö nam obu g┼é─Öbokie wzruszenie. Stan─Ö┼éy nam przed oczyma sylwetki os├│b znajomych i┬ábliskich oraz te soboty dzieci─Öcych i┬ám┼éodzie┼äczych lat, kiedy spo┼éeczno┼Ť─ç ┼╝ydowska Wadowic udawa┼éa si─Ö na modlitw─Ö. Powiedzia┼éem w├│wczas Jerzemu, i┼╝ ch─Ötnie napisz─Ö na t─Ö okazj─Ö moje osobiste s┼éowo, znak solidarno┼Ťci i┬áduchowej ┼é─ůczno┼Ťci z┬átym znacz─ůcym wydarzeniem. I┬átak si─Ö sta┼éo. Osob─ů, kt├│ra przekaza┼éa tre┼Ť─ç tego listu moim rodakom z┬áWadowic, by┼é w┼éa┼Ťnie Jerzy. Wiele go ten wyjazd kosztowa┼é. Trzeba bowiem zaznaczy─ç, i┼╝ ca┼éa jego rodzina, kt├│ra pozosta┼éa w┬áWadowicach, zgin─Ö┼éa w┬áO┼Ťwi─Öcimiu, a┬áprzyjazd do Wadowic na ods┼éoni─Öcie p┼éyty pami─ůtkowej wadowickiej synagogi by┼é pierwszym po pi─Ö─çdziesi─Öciu latach".

Swe przesłanie, które zawiózł Jerzy Kluger, Jan Paweł II zatytułował: "List do przyjaciela Żyda".

Gdy kilka lat później ambasador Izraela przy Stolicy Apostolskiej poinformował papieża, że jego imieniem nazwano gaj niedaleko Nazaretu, Jan Paweł II powiedział, że musi zatem pojechać i ten gaj zobaczyć. O towarzyszenie w tej podróży, do której doszło w marcu 2000 roku, poprosił Jerzego Klugera. Żydowski przyjaciel był z papieżem między innymi w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie.

W 2003 roku przyjaciel Jana Paw┼éa II, kt├│ry - jak si─Ö podkre┼Ťla - przyczyni┼é si─Ö te┼╝ m.in. do nawi─ůzania stosunk├│w dyplomatycznych mi─Ödzy Watykanem a┬áIzraelem, otrzyma┼é tytu┼é "Cz┼éowieka Pojednania", przyznawany przez Polsk─ů Rad─Ö Chrze┼Ťcijan i┬á┼╗yd├│w. Przypominano wtedy, ┼╝e przez lata bra┼é on udzia┼é w┬áwielu papieskich inicjatywach na rzecz pojednania chrze┼Ťcija┼äsko-┼╝ydowskiego i┬á┼╝e mia┼é po┼Ťrednio wielki wp┼éyw na kszta┼étowanie si─Ö pogl─ůd├│w papie┼╝a, a┬áprzez to tak┼╝e na nauczanie Ko┼Ťcio┼éa na temat relacji mi─Ödzy judaizmem i┬áchrze┼Ťcija┼ästwem.

Ostatni raz Jerzy Kluger widzia┼é si─Ö z┬áJanem Paw┼éem II na kilka dni przed jego ┼Ťmierci─ů w┬á2005 roku.


źródło: http://wiadomosci.onet.pl/swiat/wlochy-zmarl-jerzy-kluger-zydowski-przyjaciel-jana,1,4987485,wiadomosc.html



<< powr├│t


wersja do druku

Nasz rachunek: Bank PEKAO S.A., IV O. W-wa, nr: 08 1240 1053 1111 0000 0441 1204
Nasz KRS: 0000097668

wersja polska english version