Strona g│ˇwna
Krˇtka historia
O stowarzyszeniu
Nasze spotkania
Zjazdy i konferencje
Wziŕliťmy udzia│
Sprawiedliwi WÂrˇd Narodˇw Žwiata
Program Edukacyjny
Nasi dobrodzieje i sponsorzy
Psychoterapia
S│owo pisane: my i o nas
AktualnoÂci


Banner Wystawy Moi ┼╗ydowscy Rodzice Moi Polscy Rodzice


Wyszukiwarka
Do poni┼╝szego okna prosz─Ö wpisa─ç poszukiwane s┼éowo, po czym nacisn─ů─ç przycisk szukaj:



Odsłonięcie tablicy ku czci „Sprawiedliwych”

Na warszawskim ┼╗oliborzu przy ulicy Czarnieckiego 49 od roku 1934 stoi budynek wzniesiony dla Prywatnej Koedukacyjnej Szko┼éy Powszechnej Stowarzyszenia Rodzin Wojskowych. Jest on wart upami─Ötnienia ze wzgl─Ödu na swoj─ů architektur─Ö i┬áprzesz┼éo┼Ť─ç. Zaprojektowa┼é go znany architekt Jan Koszczyc-Witkiewicz, autor m.in. gmach├│w SGH. Tynkowane elewacje ozdobi┼é geometrycznymi dekoracjami z┬áklinkierowej ceg┼éy, przypominaj─ůcymi ludowe wycinanki. Projektuj─ůc wysoki dach, czerpa┼é inspiracj─Ö z┬ápolskich dwork├│w.

W budow─Ö szko┼éy by┼éa zaanga┼╝owana promotorka Stowarzyszenia Rodzin Wojskowych, marsza┼ékowa Aleksandra Pi┼ésudska. Dyrektork─ů Szko┼éy zosta┼éa Janina Dunin-W─ůsowiczowa. W┬áczasie okupacji w┼éadze niemieckie nie pozwoli┼éy na kontynuacj─Ö nauczania, jedynie na umieszczenie w┬ábudynku internatu i┬ásto┼é├│wki. Zamieszka┼éo w┬ánim ponad 50 ch┼éopc├│w z┬árodzin wojskowych. Internat i┬ásto┼é├│wka dzia┼éa┼éy pod egid─ů RGO (Rady G┼é├│wnej Opieku┼äczej). Pod os┼éon─ů dzia┼éalno┼Ťci charytatywnej zorganizowano tam konspiracj─Ö antyniemieck─ů oraz pomagano ukrywaj─ůcym si─Ö ┼╗ydom.

Z inicjatyw─ů wmurowania tablicy upami─Ötniaj─ůcej dwie osoby szczeg├│lnie zaanga┼╝owane w┬áte niebezpieczne akcje, wyst─ůpi┼é, za po┼Ťrednictwem Stowarzyszenia ┼╗oliborzan, Pawe┼é Ro┼Ťciszowski, by┼éy wychowanek Internatu. Dzi─Öki jego staraniom 10 listopada 2015 roku o┬ágodzinie 12.00 na ┼Ťcianie budynku Zespo┼éu Szk├│┼é Specjalnych nr 100 przy ulicy Czarnieckiego 49 uroczy┼Ťcie ods┼éoni─Öto tablic─Ö upami─Ötniaj─ůc─ů konspiracyjn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç Janiny Dunin-W─ůsowiczowej, pseudonim „Lena”, i┬áhm. Jadwigi Lu┼Ťniak, pseudonim „Wichura”. Obie panie s─ů Sprawiedliwymi w┼Ťr├│d Narod├│w ┼Üwiata.

Uroczysto┼Ť─ç ods┼éoni─Öcia tablicy prowadzi┼é pan Maciej Robakiewicz ze Stowarzyszenia ┼╗oliborzan. Zabieraj─ůc g┼éos zapozna┼é zebranych z┬áhistori─ů budynku. Nast─Öpnie Krzysztof Bugla - burmistrz ┼╗oliborza - i┬áKrzysztof Dunin-W─ůsowicz - syn pani Dunin-W─ůsowiczowej - oraz Pawe┼é Ro┼Ťciszewski dokonali ods┼éoni─Öcia tablicy. Z┼éo┼╝ono pod ni─ů kwiaty od burmistrza, od Prezydent Warszawy pani Gronkiewcz-Walz oraz od szeregu os├│b bior─ůcych udzia┼é w┬áuroczysto┼Ťci.

W┼Ťr├│d zebranych nie zabrak┼éo przedstawicieli polskich ┼╗yd├│w. Byli tam: przewodnicz─ůca Gminy Wyznaniowej ┼╗ydowskiej pani Anna Chipczy┼äska, przedstawiciele ┼╗ydowskiego Stowarzyszenia B'nai B'rith i┬áprzedstawiciel Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w┬áPolsce w┬ámojej osobie. Bra┼éem udzia┼é w┬átej uroczysto┼Ťci nie tylko jako cz┼éonek Stowarzyszenia, lecz tak┼╝e jako by┼éy wychowanek Internatu - jeden z┬áukrywanych tam ┼╗yd├│w, a┬áponadto jako wnioskodawca nadania tytu┼éu Sprawiedliwej w┼Ťr├│d Narod├│w ┼Üwiata kierowniczce internatu - pani Jadwidze Lu┼Ťniak.

Po ods┼éoni─Öciu tablicy g┼éos zabra┼é Pawe┼é Ro┼Ťciszowski, wspominaj─ůc histori─Ö internatu, nast─Öpnie Krzysztof Dunin-W─ůsowicz opowiedzia┼é histori─Ö rodzinn─ů i┬áudzia┼é jego matki w┬ádzia┼éalno┼Ťci podziemnej. Z┬ákolei ja kr├│tko zreferowa┼éem m├│j pobyt w┬áInternacie. W┬áswoim wyst─ůpieniu podkre┼Ťli┼éem, ┼╝e tak personel z┬ápani─ů kierowniczk─ů na czele, jak i┬ákoledzy z┬áInternatu, nigdy nie dali mi odczu─ç, ┼╝e jestem ukrywaj─ůcym si─Ö ┼╗ydem. Dzi─Öki temu czu┼éem si─Ö wolny i┬ábezpieczny, chocia┼╝ zdawa┼éem sobie spraw─Ö, ┼╝e stanowi─Ö dla nich potencjalne niebezpiecze┼ästwo ze strony Niemc├│w.

Na zako┼äczenie uroczysto┼Ťci S┼éawomir Zawadzki, by┼éy wychowanek Internatu i┬áuczestnik Powstania Warszawskiego, opowiedzia┼é o┬ákonspiracyjnej dzia┼éalno┼Ťci ch┼éopc├│w i┬áo ich uczestnictwie w┬áPowstaniu. Nast─Öpnie odczyta┼é list─Ö oko┼éo 20 wychowank├│w, kt├│rzy zgin─Öli w┬áwalkach powsta┼äczych.

Po cz─Ö┼Ťci oficjalnej, kt├│ra odbywa┼éa si─Ö na zewn─ůtrz budynku, uczestnicy zgromadzili si─Ö w┬ásali gimnastycznej, gdzie przy kawie, herbacie i┬ás┼éodyczach odby┼é si─Ö pokaz zachowanych z┬áokresu wojny fotografii z┬áInternatu i┬áz Powstania. Zdj─Öcia komentowali byli wychowankowie Internatu - Pawe┼é i┬áS┼éawek.

Moim zdaniem uroczysto┼Ť─ç mia┼éa du┼╝e znaczenie, poniewa┼╝ na konkretnym przyk┼éadzie pokaza┼éa udzia┼é prawych Polak├│w w┬áratowanie ┼╗yd├│w w┬átych niebezpiecznych czasach. Szkoda tylko, ┼╝e na tej uroczysto┼Ťci nie by┼éo m┼éodzie┼╝y, szczeg├│lnie harcerzy, bo przecie┼╝ kierowniczka Internatu i┬ájej wsp├│┼épracownice by┼éy dzia┼éaczkami ZHP.


Tomasz Prot



<< powr├│t


wersja do druku

Nasz rachunek: Bank PEKAO S.A., IV O. W-wa, nr: 08 1240 1053 1111 0000 0441 1204
Nasz KRS: 0000097668

wersja polska english version